Rối loạn chuyển hóa lipid máu là nguyên nhân chính gây nên các bệnh tim mạch như bệnh mạch vành, cao huyết áp, bệnh động mạch ngoại biên và có thể dẫn đến đột quỵ. Vậy nguyên nhân và triệu chứng của rối loạn chuyển hóa lipid máu là gì? Hãy tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Rối loạn chuyển hóa lipid máu là gì?
Rối loạn chuyển hóa lipid máu hay còn gọi là bệnh mỡ máu xảy ra khi nồng độ chất béo trong máu quá cao hay quá thấp, đặc trưng bởi một hoặc nhiều các rối loạn sau: mức LDL hoặc chất béo trung tính quá cao trong khi mức HDL quá thấp. Đây là bệnh có liên quan mật thiết với thói quen sống hàng ngày và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
2. Nguyên nhân rối loạn chuyển hóa lipid máu
Nguyên nhân gây bệnh do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. Tuy nhiên có thể xác định được 2 nhóm nguyên nhân chính bao gồm: nguyên nhân nguyên phát và nguyên nhân thứ phát.
2.1 Nguyên nhân nguyên phát
Bệnh gây ra bởi một gen đột biến hoặc bị di truyền từ người thân trong gia đình. Nguyên nhân này không thể kiểm soát và thay đổi được. Những người bị rối loạn lipid máu nguyên phát liên quan đến tăng Cholesterol LDL có nguy cơ cao bị xơ vữa động mạch sớm trong cuộc sống, có thể dẫn đến bệnh tim mạch sớm.
2.2 Nguyên nhân thứ phát
Đây là nguyên nhân phổ biến hơn bởi nó liên quan mật thiết đến lối sống không lành mạnh của mỗi người. Một số yếu tố chính có thể kể đến như:
- Chế độ ăn nghèo hoặc nhiều chất béo, nhiều đường
- Lười vận động, tập thể dục thể thao
- Sử dụng nhiều bia rượu
- Hút thuốc lá
Rối loạn chuyển hóa lipid thứ phát cũng có thể do mắc một số bệnh như: đái tháo đường, bệnh lý gan do tắc nghẽn, hội chứng thận hư, suy giáp, béo phì, nghiện rượu, mãn kinh do thuốc như corticoide, estrogen, bệnh viêm ruột, hội chứng chuyển hóa…
3. Triệu chứng rối loạn chuyển hóa lipid máu
Rối loạn chuyển hóa lipid máu thường không có triệu chứng hoặc các triệu chứng không rõ ràng khi bệnh ở mức độ nhẹ và vừa. Các triệu chứng chỉ được phát hiện khi thành phần cholesterol cao kéo dài. Điều này gây nên các biến chứng nguy hiểm như vữa xơ động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não, vàng ở mi mắt, khuỷu tay, đầu gối, rối loạn lipid máu có thể gây viêm tụy cấp. Chính vì vậy việc xét nghiệm lượng cholesterol trong cơ thể đặc biệt là ở người già là vô cùng quan trọng để phát hiện sớm những nguy cơ mắc rối loạn chuyển hóa lipid máu.
4. Điều trị rối loạn chuyển hóa lipid máu
Hiện có nhiều phương pháp điều trị và các biện pháp khác để giải quyết tình trạng rối loạn lipid máu.
4.1 Luyện tập – rèn luyện thể lực
Thời gian tập luyện – vận động thể lực khoảng 30 đến 45 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần, cường độ và thời gian tập tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe giúp giảm cân, duy trì cân nặng lý tưởng, giảm lượng Cholesterol “xấu”. Hơn nữa, việc luyejn tập còn giúp kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp.
- Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý
Người mắc rối loạn chuyển hóa lipid cần hạn chế ăn các chất béo bão hòa thay vào đó nên ăn nhiều rau, hoa quả. Uống sữa không béo, thịt nạc hoặc thịt gia cầm không da. Nên ăn nhiều cá, đậu và các loại hạt, dầu thực vật không bão hòa. Thay thế các loại thịt đỏ bằng các loại thịt trắng như thịt gà, cá. Hơn nữa, nên ăn cá ít nhất 2 lần/tuần vì cá có chứa hàm lượng chất béo omega-3 giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.
- Loại bỏ những thói quen có hại
– Bỏ thuốc lá bởi không chỉ ảnh hưởng đến quá trình hình thành xơ vữa động mạch mà còn ảnh hưởng đến rối loại lipid máu hoặc thông qua các nguy cơ khác như tăng huyết áp, đái tháo đường…
– Hạn chế tối đa việc sử dụng bia rượu
– Cung cấp đủ nước cho cơ thể và ngủ đủ giấc
– Thư giãn để loại bỏ những căng thẳng
- Điều trị bằng thuốc
Thuốc thường được sử dụng để điều trị rối loạn lipid máu là statin. Statin giúp giảm mức LDL bằng cách can thiệp vào quá trình sản xuất cholesterol trong gan.
Một số loại thuốc khác có thể được sử dụng như: ezetimibe, niacin, evolocumab và alirocumab,…
